Όταν τσακωνόμαστε με ποιον τα βάζουμε; Ο θυμός απευθύνεται στο πρόσωπο που θυμώνουμε ή κάπου αλλού;
Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα και πολύ βασικό μέσα στην γκάμα των ανθρώπινων συναισθημάτων. Είναι η άμυνα μας σε κάθε εισβολή στα όρια μας. Είναι το “όχι” που λέμε για τον εαυτό μας και η διεκδίκηση του χώρου μας, των δικαιωμάτων μας και των “θέλω” μας. Ο θυμός είναι αυθόρμητος, ορμητικός και πηγαίος. Δεν θέλει την λογοκρισία και επιθυμεί να ακουστεί και να φανεί. Επιθυμεί την προβολή, την έκθεση και πολλές φορές το ξάφνιασμα ή και τον φόβο των άλλων. Θέλει να ζητήσει, να ακουστεί και να χωρέσει μέσα στους ανθρώπους. Κουβαλάει πολλά μαζί του, όπως απόρριψη, εγκατάλειψη μοναξιά, παράπονο, “γιατί”, απελπισία, ζήλεια, ανάγκες, φόβο κ.α.
Είναι έντονος και πολλές φορές πετάγεται πρώτος-πρώτος από όλα τα συναισθήματα. Αυτό γιατί ζητάει την προσοχή και ξέρει ότι με την φασαρία θα την κερδίσει. Πολλά παιδιά που μεγαλώνουν με γονείς που είναι πολυάσχολοι ή αδιάφοροι εκδηλώνουν έντονο θυμό και αυτό για να κερδίσουν την προσοχή τους. Ένας γονέας θα ασχοληθεί και θα καταναλώσει ενέργεια περισσότερο με ένα θυμωμένο παιδί παρά με ένα παιδί αποσυρμένο και μελαγχολικό. Ακόμη και το μάλωμα του παιδιού και η ενασχόληση του γονιού για να το ηρεμήσει είναι μία ελάχιστή για το παιδί ένδειξη φροντίδας που έχει ανάγκη και ζητάει έτσι. Ο θυμός πολλές φορές μπορεί να είναι η επιθετικότητα της απόρριψης του παιδιού από τον γονέα. Εδώ ο θυμός έχει πιο ευθύ ρόλο.
Στην ενήλικη ζωή τώρα ο θυμός μετατρέπεται σε ενήλικο και αυτός; Μήπως παραμένει παιδικός;
Ο θυμός που δεν βρήκε να χωρέσει κάποτε και που αποτελεί αποτέλεσμα ανεκπλήρωτων παιδικών αναγκών στοιχειώνει το άτομο και τις σχέσεις του. Το άτομο εξακολουθεί να θυμώνει με την μητέρα του ακόμη και αν μπροστά του έχει έναν άλλο άνθρωπο με άλλα χαρακτηριστικά. Οι ανάγκες που δεν εκπληρώθηκαν εμφανίζονται πάλι στην σχέση του ενήλικα και ζητάνε να εκπληρωθούν. Το πιο εύκολο είναι το άτομο να ξαναζήσει το τραύμα του, να ξαναδεί την απορριπτική μητέρα και να μπει πάλι σε θέση ανάγκης και ματαίωσης όπως όταν ήταν παιδί. Το παιδί που έχει βιώματα τραυματικά θα ξαναμπεί στην θέση θύματος με την σχέση του τώρα στην ενήλικη ζωή. Είτε θα διαλέξει σύντροφο με τα ίδια χαρακτηριστικά ή διαφορετικό. Στην πρώτη περίπτωση επαναλαμβάνεται η σχέση με την μητέρα. Στην δεύτερη το άτομο ζει μία επανορθωτική σχέση που τώρα βιώνει αποδοχή και φροντίδα. Στην πρώτη περίπτωση οι ανάγκες πάλι δεν γίνονται κατανοητές και απορρίπτονται. Στην δεύτερη γίνονται και το άτομο βιώνει κάτι διαφορετικό αλλά και ξένο. Ξένο ως μη οικείο ή και ως ψεύτικο. Στην δεύτερη περίπτωση το άτομο χρειάζεται χρόνο και χώρο να μπορέσει να λάβει την νέα διαφορετική εμπειρία ως αυθεντική και φυσικά να είναι σε θέση να πιστεύει ότι την αξίζει. Μία δύσκολη διαδικασία μέσα στην οποία ο σύντροφος που προσφέρει την νέα αυτή εμπειρία πρέπει να είναι σταθερά δοτικός καθώς θα δοκιμαστεί πολλές φορές από τον άλλο σύντροφο. Η πρώτη αντίδραση πολλές φορές στο μη οικείο είναι η καταστροφή του. Στο μη οικείο που προσφέρει μία εμπειρία αγάπης μπορεί η αντίδραση να είναι η διάλυση του. Αυτό γιατί το άτομο κατακλύζεται από φόβο ανεπάρκειας. Το να μην έχω κάτι και να το βλέπω μακριά είναι πιο υποφερτό από να το έχω και να το χάσω. Γιατί μία δεύτερη απόρριψη μπορεί να διαλύσει ένα άτομο που έχει ήδη διαλυθεί από την πρώτη.
Στην αρχή λοιπόν ο σύντροφος θα διαστρεβλωθεί και θα γίνει αντιληπτός ανάλογα την σχέση που είχε το άτομο με την πρώτη φροντιστική φιγούρα. Όσο μένει αλώβητος από τις επιθέσεις καταστροφής του συντρόφου τόσο εκλαμβάνεται ως σταθερό και αξιόπιστο πρόσωπο. Αλλάζει μορφή και παίρνει την πραγματική του, τότε οι επιθέσεις είναι λιγότερο έντονες και ο σύντροφος αναγνωρίζεται ως είναι. Αργότερα, αρχίζει να γίνεται σημαντικός και να εκτιμάται όπου εδώ και μπαίνουν οι βάσεις της αγάπης. Η ευγνωμοσύνη είναι η μήτρα της αγάπης. Από εκεί γεννιέται και αναπτύσσεται. Στο στάδιο αυτό ο θυμός δεν είναι τυφλός απευθύνεται σε ένα αγαπητό και σημαντικό πρόσωπο και όχι στην απορριπτική ή κακοποιητική μητέρα. Δεν ζητά καταστροφή και δεν κουβαλάει βάρη παιδικά. Η νέα επανορθωτική σχέση συστήνει στο άτομο μία νέα πραγματικότητα. Το άτομο αρχίζει και αγαπά τον εαυτό του όπως το αγαπά ο σύντροφος του. Αυτό που θα έπρεπε να είχε γίνει στην παιδική ηλικία και δεν έγινε. Μία άλλη αίσθηση ασφάλειας εσωτερικεύεται για τον κόσμο και για τον εαυτό.
Αυτός είναι ο δύσκολος δρόμος προς την αγάπη, αλλά ο μόνος για κάποιους ανθρώπους.
