Η οριακή δομή προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από μοτίβα ασταθών σχέσεων, έντονη παρορμητικότητα (στην κατανάλωση ουσιών, σεξ, φαγητό κ.α.), ασταθής εικόνα εαυτού, έντονο φόβο εγκατάλειψης, έντονη συναισθηματική αναταραχή, εκρήξεις θυμού, αισθήματα κενού και αυτοκτονικές τάσεις ή αυτο-ακρωτηριασμούς.
Ο οριακός ασθενής ζει σε ένα χαοτικό κόσμο που μία είναι έτσι, και μία είναι αλλιώς. Μία είναι εξαιρετικά καλός και την άλλη μπορεί να γίνει κακός και απειλητικός. Όταν κάτι “στραβώσει” στις σχέσεις του με τους ανθρώπους τότε νιώθει ευάλωτος και εκτεθειμένος στην διωκτική και σαδιστική φύση των ανθρώπων. Δεν μπορεί να δει τον κόσμο με μία αντικειμενική ματιά δηλαδή ότι έχει κακά και καλά στοιχεία ταυτόχρονα. Η ενοποίηση των κακών και καλώς χαρακτηριστικών είναι κάτι που δεν μπορεί να κάνει ο οριακός ασθενής τόσο για τους άλλους όσο και για τον εαυτό του. Τον εαυτό του αντίστοιχα τον βιώνει είτε ιδανικό, είτε κακό ή ανεπαρκή. Δύο αντιφατικές εικόνες εαυτού που μπορεί να εναλλάσσονται και από μέρα σε μέρα. Μέσα στον διαχωρισμένο αυτόν κόσμο και εαυτό ο οριακός πολλές φορές εξιδανικεύει και υποτιμά με ευκολία πρόσωπα, καταστάσεις και εαυτό.
Ο οριακός με βάση τα παραπάνω όπως είναι λογικό έχει δυσκολία στο πως να βιώσει τον εαυτό του και πως να συσχετιστεί με τους άλλους καθώς μία τους θαυμάζει και την άλλη τους απαξιώνει. Άλλη μία δυσκολία που δημιουργεί τις χαοτικές σχέσεις στον οριακό ασθενή είναι το άγχος εγκατάλειψης και παράλληλα το άγχος συγχώνευσης που έχει σε σχέση με τα πρόσωπα γύρω του. Φοβούνται ότι ο άλλος θα διεισδύσει μέσα τους και θα χάσουν κάθε όριο εαυτού και ταυτόχρονα φοβούνται την εγκατάλειψη και την απόρριψη ως κάτι που θα τους κατακερματίσει ψυχικά. Δεν μπορούν να ορίσουν εύκολα τα όρια του εαυτού τους, τους είναι δύσκολο να πουν “όχι” και δεν αντιλαμβάνονται τα όρια των άλλων για αυτό πολλές φορές τα παραβιάζουν. Πολλοί οριακοί ασθενείς έχουν κακοποιητικές σχέσεις όπου τα όρια των δύο συντρόφων παραβιάζονται μέχρι και σε ακραίο βαθμό (σωματική κακοποίηση).
Για τον οριακό η σταθερότητα της σχέσης είναι δύσκολη καθώς η αντίληψη του είναι διαστρεβλωμένη για τον σημαντικό άλλον, δηλαδή τον σύντροφο. Η έντονη αμφιθυμία για τον σύντροφο δεν μπορεί να σταθεροποιήσει την σχέση. Έχουν ανάγκη τον άλλον και παράλληλα τον φοβούνται ως μία απειλή. Πολλές φορές επικρατεί ο ένας ή ο άλλος φόβος. Είτε το άτομο μένει μακριά από τις σχέσεις καθώς φοβάτε ότι θα χάσει τον εαυτό του μέσα σε αυτές, όποτε επιλέγει την αποφυγή από την συναισθηματική επαφή. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να αναπτύξει ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά όπου οι σχέσεις με τους άλλους είναι επιφανειακές και χειριστικές. Στην άλλη περίπτωση το άτομο προσκολλάτε έντονα σε ένα πρόσωπο για να μπορεί να στηρίξει τον εαυτό του που νιώθει τόσο ανεπαρκής και ψυχικά αδύναμος. Η εξάρτηση ανακουφίζει από το άγχος του ενώ παράλληλα ο άλλος γίνεται απαραίτητος για την ψυχική επιβίωση του οριακού. Είναι σαν το άτομο να παλινδρομεί μέσα στην σχέση σε μία βρεφική ηλικία όπου ο σημαντικός άλλος ήταν απαραίτητος για την επιβίωση του μωρού. Αναβιώνει το άτομο αυτό το άγχος εγκατάλειψης μέσα στην σχέση έτσι όπως τον βιώσε όταν ήταν μωρό σε μία προσπάθεια τώρα να νιώσει την σταθερότητα και την αγάπη της “μαμάς”-συντρόφου που δεν πήρε όταν έπρεπε. Όλες οι ανικανοποίητες ανάγκες θα επαναληφθούν με κάποιον τρόπο και στην ενήλικη ζωή ως κάτι που πρέπει να γίνει, ως ένα κενό που πρέπει να γεμίσει. Ο ψυχισμός έρχεται συνέχεια στο κενό αυτό που ζητάει. Η παλινδρόμηση πίσω στην παιδική ανάγκη είναι πολύ έντονη στις ερωτικές σχέσεις και όσο πιο ανεκπλήρωτες είναι οι παιδικές ανάγκες τόσο μεγαλύτερη η απαίτηση για ικανοποίηση. Το περίπλοκο είναι ότι έχουν το δικό τους φορτίο, δεν εκδηλώνονται άμεσα και συγκεκριμένα και επίσης φέρουν πολύ θυμό. Ο οριακός έχει συνήθως πολλές ανεκπλήρωτες ανάγκες καθώς η μητρική φιγούρα συνήθως ήταν ανεπαρκής. Οι ανάγκες του όμως συνοδεύονται από έντονο θυμό καθώς η απόρριψη συνοδεύεται από τον θυμό του παιδιού. Ο οριακός λοιπόν νιώθει συναισθηματικό κενό, ανεπάρκεια, ευαλωτότητα και θυμό. Άδειος γιατί η μητρική φιγούρα τον “άδειασε” και δεν εσωτερικεύθηκε ως ένα πρόσωπο στήριξης και ενθάρρυνσης για το παιδί και θυμωμένος γιατί η έλλειψη θυμώνει ως ένας τρόπος επικοινωνίας και αναζήτησης της συναισθηματικής τροφής (όπως όταν κλαίει το μωρό που πεινάει).
Με λίγα λόγια ο οριακός βγαίνει στον κόσμο ανεφοδίαστος ψυχικά με αποτέλεσμα να τον φοβάτε και έτσι ψάχνει άμυνες να επιβιώσει και παράλληλα αναζητά να γεμίσει τα κενά.
